Sondaj, yeraltı kaynaklarını araştırma, üretim ve işletmek için ayrıca mühendislik yapılarının temel koşullarının saptanması ve iyileştirilmesi amacıyla düşey, yatay veya herhangi bir yön ile açılı olarak yapılan silindirik kazılardır. Sondajcılık, sondaj işlemini tanımlayan bir terimdir ve sondaj işi ile uğraşma anlamını taşımaktadır. Sondaj teknikeri ise, zemin etütü, maden, petrol, su ve jeotermal enerji çıkarma gibi işlerde yeri delme veya silindirik kazı işlerinde jeoloji, petrol, maden ve makine mühendisleri ve isçiler arasında ara eleman olarak çalışan kişidir. Yüksekokulumuzun Sondajcılık Programından mezun olan öğrencilerimize Sondaj Teknikeri unvanı verilmektedir.

Sondaj Amaçları
Sondajlar birçok amaçla yapılmakla birlikte, genel olarak 3 amaç için yapılırlar:
1. Planlanan çalışmalar için gerekli verilerin elde edilmesi
Planlanan çalışma bir mühendislik yapısı (baraj, köprü, gökdelen vb.) bir maden yatağı veya bir petrol rezervuarı olabilir. Amaca dönük çalışmaları yapabilmek için veriler sondajlarla elde edilir.
2. Belirlenen problemlerin iyileştirilmesi veya ortadan kaldırılması
Sondajlarla elde edilen veriler yeraltı özelliklerinin planlanan ve amaçlanan çalışmaya uygun olmadığını gösterebilir. Örneğin, zemin özellikleri inşası düşünülen yapıya uygun değildir. Maden yatağının havalandırma ve yeraltı suyu problemleri olabilir. Petrol alanına ulaşmakta güçlükler olabilir. Zeminin iyileştirilmesi, havalandırma amacıyla ve petrollü zona ulaşmak için sondaj kuyuları açılır.
3. Üretim yapılması
Yeraltı kaynaklarının yerüstüne çıkarılması veya işletilmesi doğrudan sondaj yoluyla olabildiği gibi dolaylı yönden de çeşitli biçimlerde olabilir. Herhangi bir yerde sondajın yapılıp yapılmayacağına yukarıdaki amaçların uygunluğuna göre karar verilir. Sondajlarla yeterli bilgi ve veri elde edilmişse üretim veya esas çalışmaya geçip geçmeme ve sorunların iyileştirilip iyileştirilmeyeceğine karar verilir. Kararların doğru olarak verilmesi gerekir. Bunun için işletme yöneticisi mühendislerin sondaj işlemleri hakkında bilgi sahibi olmaları veya sondaj uzmanına başvurmaları gerekir.


SONDAJ KUYULARININ KULLANIM ALANLARI

Maden Arama ve Etüt

Genel Madencilik

Maden Üretimi

Petrol, Gaz ve Jeotermal

Sanat, Mühendislik ve İnşaat Yapıları

Kömür

Havalandırma

Patlatma

Arama

Temel Araştırmaları

Metalik Maden

Su ve Metan Gazı Drenajı

Çözelti Madenciliği

Üretim

Zemin İyileştirme

Endüstriyel Hammadde

Jeolojik Araştırma

Kaya Saplamaları

Enjeksiyon

 
 

Jeoteknik Araştırma

     
 

Hidrojeolojik Araştırma

     

 

Ülkemizde, çeşitli sondaj çalışmalarında sondaj mühendisliği görevini üstlenen mühendislik mensupları şu şekildedir;

  1. Petrol ve Doğalgaz Sondajları
  2. Jeotermal Sondajlar
  3. Su Sondajları
  4. Jeoteknik Etüt ve Enjeksiyon Sondajları
  5. Maden Arama Sondajları; Öğrencilerimiz TPAO, DSİ, MTA, İller Bankası gibi devlet kurumlarında, yurtiçi ve yurtdışı çalışmalar yapan özel şirketlerde çalışabilmektedirler. Bunun yanında programı başarıyla bitiren öğrencilerimiz ülkemiz üniversiteleri mühendislik fakültelerinin Jeoloji, Jeofizik ve Petrol Mühendisliği bölümlerine dikey geçiş yapabilmektedirler.
  6. Patlatma Deliği Sondajları
  7. Yönlendirilebilir Yatay Sondajlar

Yüksekokulumuz Sondajcılık Programı’ndan mezun olan öğrencilerimiz TPAO, DSİ, MTA, İller Bankası gibi devlet kurumlarında, yurtiçi ve yurtdışı çalışmalar yapan özel şirketlerde çalışabilmektedirler. Bunun yanında programı başarıyla bitiren öğrencilerimiz ülkemiz üniversiteleri mühendislik fakültelerinin Jeoloji, Jeofizik ve Petrol Mühendisliği bölümlerine dikey geçiş yapabilmektedirler.