Amaç:
Harita-Kadastro Programı yeryüzünün tamamı veya bir kısmının seçilen ölçek dahilinde çizgisel gösterimleri olan harita yapım görevini üstlenmiştir. Bu sebeple yeryüzünün biçimi, yapay ve doğal şekli ve bunlar arası ilişkileri matematik model ve ölçme yöntemlerine bağlı olarak belirler ve gösterir.

Klasik harita yapım teknikleri ve grafik harita yapımı yanında, amaca yönelik tematik haritalar ve bilgisayar destekli akıllı harita yapımı ve küreselleşen dünyadaki bilgi sistemleri (arazi bilgi sistemi, kent bilgi sistemi, coğrafi bilgi sistemi, teknik alt yapı bilgi sistemi vb.) konusunda eğitim alan ara insan gücü yetiştirmeye yönelik düzenlenen eğitim-öğretim programında imar, kadastro, yol, sulama-kurutma, arazi tapulaştırılması vb. konularda uygulamalı eğitim sürdürülmektedir. Ayrıca uydular aracılığıyla konum belirleme amaçlı eğitim ve projeler gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.

Haritacılık çalışmaları, günümüzde, bilgisayar ve uydu teknolojisinin kullanılmasıyla yüksek doğrulukta ve çok daha hızlı yapılabilmektedir. Yapay uydulardan alınan görüntülerin analiz edilmesi, uydu aracılığı ile yapılan gözlemlerin kullanımı ile konum  belirlenmesi ve buna ait her türlü bilginin bilgisayar ortamında depolanması, işlenmesi ve çizimlerin yapılması haritacılık çalışmalarına çağdaş bir boyut kazandırmaktadır.

HARİTA NEDİR?
Haritanın temel işlevi, haritası olduğu bölgenin topografyası ya da bu bölge ile mekânsal olarak ilişkili diğer konular (bu bölgenin jeolojisi, jeomorfolojisi, iklimi, trafiği, yeraltı kaynakları, değişik bakış açılarından ekonomisi vb.) hakkında bilgi vermektir. Bu haliyle harita, insandan (haritayı üreten- kartograf) insana (harita kullanıcısı) mekânsal referanslı bilgi aktaran, genel olarak basılı, bir iletişim aracıdır. Harita, Uluslararası Kartografya Birliği tarafından son olarak 1991 yılında tanımlanmıştır.

Bu tanım, “Harita, belirlenmiş bir kullanım amacı için gerçek doğa (haritası yapılan bölge) ile ilişkili seçilmiş bilgilerin aktarımını yapan bütüncül yapıda görsel, dokunsal ya da sayısal kartografik üründür”. Biçimindedir. “Dokunsal” kavramı ile görme özürlüler için üretilmiş ve dolayısıyla haritadan bilgileri ancak parmaklarıyla dokunarak alabilenler için üretilmiş haritalar ifade edilmektedir. Sayısal kavramı ise bilgisayar ortamındaki haritalar için kullanılmaktadır.

KARTOGRAFYA
Yukarıdaki ifadelerde geçen “Kartografya” kavramı, “her tür ve her ölçekteki harita planlanması, tasarımlanması, üretilmesi, basılması ve kullanılmasına yönelik teknikler geliştirmeyi ve uygulamasını yapmayı kendisine konu edinmiş bir akademik disiplindir” biçiminde açıklanabilir.

TOPOGRAFİK HARİTA
Eğer haritada gösterilen bilgiler ağırlıklı olarak topografik karakterli ise bu tür kartografik ürünler “topografik harita”, buna karşın mekânsal diğer konularla ilişkili ise “tematik harita” olarak adlandırılmaktadır.

Topografik haritalar, haritası oldukları bölgelerde bulunan yapay objeler (binalar, köprüler, yollar, akarsu ve durgun su objeleri, bitki örtüsü ve arazi engebesini kartografik işaretlerle göstererek bilgi veren ürünlerdir. Akarsu ve durgun su objesi kavramı, dereler, çaylar, nehirler, kanallar, göller, baraj gölleri ve denizleri kapsamaktadır. Haritanın ölçeğine bağlı olarak burada anılan objelere ait aktarılan bilginin ayrıntısı değişmektedir. Genel olarak, büyük ölçekli bir harita, aynı bölgenin daha küçük ölçekli bir haritasına göre daha fazla bilgi içerir.

TEMATİK HARİTA
Tematik haritalar bir topografik altlık üzerinde o bölge ile mekânsal referanslı olan her konuda bilgi aktaran kartografik ürünlerdir. Örneğin mekânsal referanslı konu olarak sayısız örnekten bir kaçı burada sayılabilir. Jeoloji, ulaşım, taşımacılık, hava sıcaklığı, hava basıncı, tarımcılık, madencilik, ekonomi, üretimler, denizcilik, hava ve toprak kirliliği, turizm v.b.

HARİTALARI KİMLER ÜRETİR?
Haritaların, ülkenin değişik amaçlı kalkınmasına ve taşınmaz mal hukukunda kullanılmak üzere üretilmesi genellikle devletin temel görevlerinden biridir. Bu nedenle ülkemizde de büyük ölçekli topografik içerikli haritalar devlet eliyle üretilir, ya da devlet, ihale yoluyla özel firmaların bunları üretmesini sağlar. Bu bağlamda 1: 5 000 ölçeğine kadar taşınmaz mal hukukunda hizmet verecek haritalar Orijinal yer ölçmeleri ya da fotogrametrik yöntemlerle Başbakanlık’a bağlı “Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü” sorumluluğunda üretilir ve güncel tutulur. Buna karşın belediye hizmeti verilen yerleşim merkezlerinde özellikle teknik alt yapı tesislerinin projelendirilmesinde kullanılan haritalar ise yerel yönetimler tarafından, yine özel firmalara ihale yöntemiyle ürettirilir.

Buna karşın ülke kalkınmasında diğer mühendislik projelerinin (karayolları, baraj inşaatları, ormancılık, enerji dağıtım hatları, sulama, demiryolları) hayata geçirilmesi için gerekli haritalar, ilgili kurumlar teşkilatlarının sorumluluğunda üretilir. Bu özel amaçlar için üretilen haritalar genellikle sade vatandaşın kullanıma sunulacak nitelikte kartografik ürünler değillerdir. Maalesef bir kurumun yaptığı bu anlamdaki bir çalışmadan, başka bir kurum yeterli derecede yararlanamamaktadır. Bu bağlamda her bir kamu kurumunun kendi amacı için ilgili bölgede yeniden benzer haritacılık çalışması yapması, ekonomik bakımdan uzmanlar tarafından genellikle eleştiri konusu olmaktadır.

Buna karşın özellikle tarihi süreç bakımından ülke savunması amacıyla üretilmesi zorunlu orta ölçekli topografik haritaların üretimi için gerekli tüm çalışmalar “Harita Genel Komutanlığı” tarafından yürütülmektedir. Harita Genel Komutanlığı askeri bir kurumdur. Burada sözü edilen “tüm çalışmalar” ifadesi ile her tür jeodezik, astronomik, topografik, fotogrametrik, kartografik karakterli haritacılık çalışmaları kastedilmektedir. Bu kamu kurumumuz çalışmalarını kendi imkânları ile yürütmektedir ve müteahhitlik hizmeti pek alınmamaktadır. Harita genel Komutanlığı tarafından üretilen 1: 25 000, 1: 50 000, 1: 100 000, 1 :250 000, 1: 500 000 ve 1: 1 000 000 ölçekli topografik haritalar, “Harita Bilgilerini Kullanma Yönetmeliği” çerçevesinde kendine özgü kurallar altında diğer kamu kurumlarına ya da sade vatandaşın hizmetine verilebilmektedir.

Tematik haritalar ise, daha çok ülkenin sosyal ve doğasal içerikli konularının analizinde uzmanlara yardımcı olmaktadırlar. Bu bağlamda tematik haritalar daha çok eğitimciler, coğrafyacılar, tarihçiler, istatistikçiler, ziraatçılar, jeolologlar ya da jeoloji mühendisleri tarafından yaygın biçimde kullanılır. Genellikle bu alanlarda çalışan özel ya da kamu kurumlarına, ilgili alanda harita üretiminde deneyimli eğitilmiş kartograf çalıştırmaları önerisi yapılmalıdır.

İyi Bir Harita Hangi Özelliklerde Olmalıdır?
İyi bir harita, haritası olduğu bölgedeki topografik objelerin (binalar, yollar, köprüler, bitki örtüsü, akarsu ve durgun su objeleri, arazi engebesi) geometrilerini, ölçeğin ve harita projeksiyonunun izin verdiği ölçüde doğru vermesi beklenir. Ayrıca bu objelerle referanslı bilgilerin de haritaya doğru aktarılmış olması gerekir. Örneğin dünya ülkelerinin nüfus yoğunluğunu gösteren bir haritada bu değerin hep aynı zaman (örneğin 1996 yılı değerlerine gibi) için verilmiş olması gerekir.

Bir haritanın mekân referanslı bilgi vermedeki temel görevini tam yapabilmesi için ayrıca, bilgi bakımından eksiksiz, açık, okunaklı ve güzel olması gerekir.

İyi bir haritada bir isim, ölçek (hem 1:M şeklinde oransal ölçek, hem de çizgisel ölçek), çerçeve, hangi yılda, hangi kurum tarafından üretildiği, varsa projeksiyonu, hangi işaret ya da rengin hangi topografik obje ya da bilgiyi gösterdiğini belirten işaretler tablosu mutlaka bulunmalıdır. Ayrıca küçük ölçekli haritalarda uygun aralıklarda gösterilmiş coğrafi koordinat çizgileri mutlaka bulunmalıdır. Kullanılma amacı bakımından belli beklentileri yerine getirmeyen kartografik ürünlere vatandaşın ilgi göstermemesi gerekir. Örneğin Türkiye’de gazetelerin okuyucularına verdiği, genellikle karayolları haritaları, maalesef övünülecek haritalar değillerdir. Bu kalitesiz haritaların ücretsiz de olsa vatandaşa sunulmasını uygun karşılamak mümkün değildir. Diğer taraftan bu tür haritaların biçim olarak da (katlama biçimi ve katlama formatı gibi) uygun sunulduğunu söylemek zordur.

Haritanın Yararları
Harita bir ülkenin kartvizitidir. Haritanın bir estetik, bir güzellik sembolünün ve araziyi doğru olarak temsil etmesinin yanında bir haritanın birçok proje çalışmalarında altlık olarak kullanılması, birçok işlemlerde el atılan ilk gereksinimlerden biri olması ve haritasız hiç bir teknik projenin yapılamaması ve yürütülememesi haritanın ne denli önemli bir araç olduğunu göstermektedir. Aşağıda haritaların hangi alanlarda yararlı olduğu sıralanmıştır:

Harita Yapan, Kullanan ve Harita Kadastro Tekniklerinin Çalışabileceği Başlıca Kamu Kuruluşları:
Bazı kamu kuruluşları tarafından üretilen ve proje altlığı olan harita diğer bazı kamu kuruluşları tarafından da kullanılmaktadır. Aynı bir bölgede çeşitli kamu kuruluşlarının harita yaparak gereksiz yere zaman ve para kaybını önlemek için 1961 yılında çıkan 203 sayılı yasa ile Bakanlıklar arası Harita İşlerini Koordinasyon ve Planlama Kurulu oluşturulmuştur. Aşağıda harita yapan ve kullanan başlıca kamu kuruluşları sıralanmıştır:

1.Harita Genel Komutanlığı (HGK)
2.Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM)
3. İller Bankası Genel Müdürlüğü (İB)
4. İmar ve İskan Bakanlığı
4.1-Belediyeler Teknik hizmetler Genel Müdürlüğü
4.2-Afet İşleri Genel Müdürlüğü
4.3-Mesken Genel Müdürlüğü
4.4-Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü
5. Bayındırlık Bakanlığı
5.1-Demiryolları Limanlar ve Hava meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü (DLH)
5.2-Karayolları Genel Müdürlüğü (TCK)
6. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
6.1-Maden Dairesi Başkanlığı
6.2-Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Genel Direktörlüğü (MTA)
6.3-Türkiye Elektrik Kurumu Genel Müdürlüğü (TEK)
6.4-Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ)
6.5-Etibank Genel Müdürlüğü
6.6-Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPO)
7. Köy İşleri Bakanlığı
7.1 Toprak su Genel Müdürlüğü
7.2-Toprak ve İskan Genel Müdürlüğü
7.3-Yol-Su-Elektrik Genel Müdürlüğü (YSE)
8. Ulaştırma Bakanlığı
8.1 Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü (TCDD)
8.2-Posta Telefon Telgraf Genel Müdürlüğü (PTT)
9. Orman Bakanlığı
9.1-Orman Genel Müdürlüğü
10. Milli Emlak Genel Müdürlüğü
11. Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TKİ)
12. Toprak ve Tarım Müsteşarlığı
13. Belediyeler
14. Emlak Kredi Bankası Genel Müdürlüğü
15. Elektrik İşleri Etüd İdaresi Genel Müdürlüğü (EİEİ)
16. Makine Kimya Endüstrisi Kurumu (MKE)
17. Turizm ve Tanıtma Bakanlığı
18. Demir-Çelik İşletmeleri Genel Müdürlüğü
19. Meteoroloji Genel Müdürlüğü
20. Garp Linyitleri İşletmeleri Genel Müdürlüğü
21. İstanbul Elektrik, Tünel, Tramvay İşletmesi (İETT)